Deprem Nedir ? Depremde Yapılması Gerekenler , Nasıl Hayatta Kalınır ?

Deprem Nedir ? Depremde Yapılması Gerekenler , Nasıl Hayatta Kalınır ? Deprem, yer kabuğunda biriken enerjinin aniden açığa çıkması sonucu oluşan sarsıntıdır. Yeryüzünü oluşturan levhalar sürekli hareket halindedir. Bu hareket sırasında fay hatları üzerinde büyük bir gerilim oluşur. Gerilim belirli bir seviyeye ulaştığında kırılma meydana gelir ve ortaya çıkan enerji dalgalar halinde yayılarak depremi oluşturur.

Depremlerin Oluşum Sebepleri

Deprem Nedir ? Depremde Yapılması Gerekenler , Nasıl Hayatta Kalınır ? Depremler genellikle üç ana nedenle meydana gelir

Tektonik Depremler
Levha hareketlerinden kaynaklanır ve en yaygın deprem türüdür. Türkiye’de görülen depremlerin büyük çoğunluğu bu gruba girer.
Volkanik Depremler
Yanardağ faaliyetleri sırasında oluşur. Magmanın hareketi yer kabuğunu sarsabilir.
Çöküntü Depremleri
Yer altındaki boşlukların çökmesiyle meydana gelir. Etki alanı genellikle küçüktür.

Türkiye ve Deprem Gerçeği ve Deprem Nedir ? Depremde Yapılması Gerekenler , Nasıl Hayatta Kalınır ?

Türkiye, aktif fay hatları üzerinde bulunduğu için deprem riski yüksek ülkelerden biridir. Özellikle Kuzey Anadolu Fay Hattı, Doğu Anadolu Fay Hattı ve Batı Anadolu Fay Sistemi önemli ve çok riskli bölgeleridir. Tarih boyunca birçok büyük depremler yaşanmış ve maalesef ciddi can kayıpları meydana gelmiştir.

1. Erzincan Depremi 1939

27 Aralık 1939 tarihinde meydana gelen bu deprem, Türkiye tarihinin en yıkıcı depremlerinden biridir. Yaklaşık 7.9 büyüklüğündeki depremde malesefki 30 binden fazla insan hayatını kaybetmiştir. Çok sayıda bina yıkılmış ve kış şartları nedeniyle kurtarma çalışmaları zorlaşmıştır.

2. Varto Depremi (1966)

Muş’un Varto ilçesinde meydana gelen deprem yaklaşık 6.9 büyüklüğündeydi.
Binlerce ev yıkılmış ve ciddi can kayıpları yaşanmıştır.

3. İzmit Depremi (1999)

17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen 7.4 büyüklüğündeki deprem, Marmara Bölgesi’nde büyük yıkıma neden olmuştur. Resmî verilere göre 17 binden fazla kişi yaşamını yitirmiştir. Deprem, Türkiye’de yapı güvenliği ve afet yönetimi konusunda önemli değişimlerin başlamasına neden olmuştur.

4. Düzce Depremi (1999)

İzmit Depremi’nden sadece birkaç ay sonra gerçekleşen bu deprem 7.2 büyüklüğündeydi. Çok sayıda bina yıkılmış ve yüzlerce insan hayatını kaybetmiştir.

5. Van Depremi (2011)

23 Ekim 2011’de meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki deprem, özellikle Van ve Erciş çevresinde büyük hasara yol açmıştır. Yüzlerce kişi yaşamını yitirmiş, binlerce insan evsiz kalmıştır.

6. Maraş Depremi (2023)

6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen 7.7 büyüklüğündeki 2 büyük deprem, Türkiye’nin güneydoğusunda çok geniş bir bölgeyi etkilemiştir. Depremler; Kahramanmaraş, Hatay, Adıyaman, Gaziantep , Malatya ve Diyarbakır başta olmak üzere birçok ilde büyük yıkıma neden olmuştur. On binlerce insan hayatını kaybetmiş ve milyonlarca kişi etkilenmiştir.

DEPREM ÖNCESİNDE YAPILMASI GEREKENLER

Daire içerisinde eşyaların yerleşimi

Deprem riskine karşı ev içindeki eşya yerleşimi oldukça önemlidir çünkü doğru yerleşim hem yaralanma riskini azaltır hem de deprem anında güvenli hareket etmemizi kolaylaştırır.

Ağır dolap, vitrin ve kitaplıkları oturma alanlarının yanına değil, duvara sabit şekilde yerleştirilmesi daha uygundur

Avize gibi tavandan sarkan ağır lamba ve Araç gereçkerin altında uzun süre oturulan alanlar olmamalıdır.

Gaz ve enerji vanalarının kolay ulaşılır yerde olmasına dikkat edin panik yapmayın

Ev içinde çıkış yollarını kapatan eşyalardan kaçınılması gerekir.
Acil durum çantasını kolay ulaşılabilir bir yerde olmalıdır
Gece kullanılabilecek el feneri bulunmalı ve telefon cihazları için powerbank bulunmalı
Çocuk odalarında oyuncak ve raf düzenine dekorlara dikkat edilmelidir

Daire içerisinde güvenli alanların belirlenmesi ve tehlike avı

Ev içinde en güvenli alanlar genellikle

Sağlam masa yanları,
İç duvar dipleri,
Devrilmeyecek alçak mobilyaların yakınlarıdır.

Pencere, balkon, ağır dolap ve asansörlerden uzak durulmalıdır.

Deprem çantalarının içeriği ve hazırlanması

Deprem çantası, afet sonrası ilk 72 saat boyunca temel ihtiyaçları karşılayabilmek için hazırlanır. Çanta kolay taşınabilir olmalı ve evde herkesin ulaşabileceği bir yerde bulunmalıdır.

Temel İhtiyaçlar

Kişi başına yeterli içme suyu
Uzun ömürlü gıdalar
(konserve, kuru yemiş, enerji barı, bisküvi vb.)
Manuel konserve açacağı
Yedek kıyafet ve iç çamaşırı
Battaniye veya termal örtü

Sağlık ve Hijyen Ürünleri

İlk yardım çantası
Düzenli kullanılan ilaçlar
Ağrı kesici ve yara bandı
Islak mendil ve peçete
Sabun, diş fırçası, diş macunu
Maske ve hijyen ürünleri

İletişim ve Aydınlatma

El feneri
Yedek pil
Powerbank
Düdük
Şarj kablosu
Pilli veya kurmalı radyo

Bunların yanı sıra

Çanta hafif ve taşınabilir olmalı.
Malzemelerin son kullanma tarihleri düzenli kontrol edilmeli.
Her aile bireyi için ayrı temel ihtiyaçlar düşünülmeli.
Çanta kapıya yakın ve kolay ulaşılabilir yerde tutulmalı.

Haberleşme zinciri

Deprem sırasında yaşanan en büyük sorunlardan biri iletişim kopuklugudur. İnsanlar aynı anda yakınlarına ulaşmaya çalıştığı için telefon hatları yoğunlaşabilir ve iletişim zorlaşabilir. Bu nedenle önceden oluşturulan bir haberleşme zinciri, kriz anlarında büyük önem taşır.

Aile içinde bir “iletişim sorumlusu” belirlenmeli.
Şehir dışında bir yakın kişi ortak iletişim noktası olarak seçilebilir.
Telefon dışında alternatif yöntemler düşünülmeli
SMS,
internet mesajlaşmaları,
telsiz,
sosyal medya durum bilgileri.

Aksi halde Yoğunlaşacak Sebekelerde arama kurtarma Ekipleri dahil olmak üzere birçok kişi ulaşım konusunda zorluk yaşayacak ve Şebeke kesintileri yaşanabilecektir

Deprem Sonrası İletişimde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Gereksiz uzun telefon görüşmeleri yapılmamalıdır.
Öncelik SMS ve internet tabanlı mesajlaşmalara verilmelidir.
Resmi kurumların açıklamaları takip edilmelidir.
Yanlış bilgi paylaşımından kaçınılmalıdır.

Binaların depreme karşı dayanıklı hale getirilmesi

Depremler tamamen engellenemeyen doğal olaylardır ancak doğru mühendislik ve sağlam yapılaşma sayesinde can ve mal kayıpları büyük ölçüde azaltılabilir bu nedenle binaların depreme dayanıklı şekilde inşa edilmesi hayati önem taşır.

Depreme dayanıklı bina, deprem sırasında yıkılmadan ayakta kalabilen ve içindeki insanların güvenli şekilde tahliye edilmesine olanak sağlayan yapılardır. Amaç binanın hiç zarar görmemesi değil, can kaybını önleyecek güvenliği sağlamasıdır.

1. Sağlam Zemin Etütü

Binanın yapılacağı zeminin özellikleri önceden incelenmelidir. Yumuşak ve gevşek zeminler deprem etkisini artırabilir.

2. Kaliteli Malzeme Kullanımı

Dayanıksız beton ve düşük kaliteli demir kullanımı büyük risk oluşturur. Yapı malzemeleri standartlara uygun olmalıdır.

3. Doğru Taşıyıcı Sistem

Kolon, kiriş ve perde duvar sistemi binanın yükünü dengeli taşımalıdır. Kolon kesilmesi veya sonradan yapılan yanlış tadilatlar ciddi tehlike yaratır.

4. Deprem Yönetmeliğine Uygunluk

AFAD ve ilgili kurumların belirlediği deprem yönetmeliklerine uygun projeler hazırlanmalıdır.

5. Düzenli Denetim

Binaların yapım aşaması uzman mühendisler tarafından denetlenmelidir.

Toplumsal bilinç / tatbikatlar

Deprem, yalnızca bireyleri değil tüm toplumu etkileyen büyük bir doğal afettir. Bu nedenle depremle mücadelede sadece sağlam binalar değil, bilinçli toplum yapısı da büyük önem taşır. Toplumun deprem konusunda eğitimli olması ve düzenli tatbikatlar yapılması, olası can kayıplarını azaltmada önemli faktördür

Toplumsal Bilinç Nedir?

Toplumsal bilinç, insanların deprem öncesinde, deprem sırasında ve sonrasında nasıl davranmaları gerektiğini bilmesi anlamına gelir. Bilinçli bireyler panik yerine doğru hareket ederek hem kendilerini hem çevrelerindeki insanları koruyabilir.

1. Panik Azalır

Deprem anında ne yapılacağını bilen kişiler daha kontrollü davranır.

2. Can Kaybı Azalabilir

Doğru hareketler sayesinde yaralanma ve ölüm risklerini düşürebiliriz.

3. Yardımlaşma Güçlenir

Bilinçli toplumlar afet sonrası daha hızlı organize olabilir.

4. Kurtarma Çalışmaları Kolaylaşır

Toplumun düzenli hareket etmesi ekiplerin işini kolaylaştırır.

Tatbikatların Önemi

Tatbikatlar, deprem anında yapılması gereken davranışların uygulamalı şekilde öğrenilmesini sağlar. Teorik bilgi kadar pratik hazırlık da önemlidir.

DEPREM ANINDA YAPILMASI GEREKENLER

Deprem sırasında doğru davranışlar hayat kurtarabilir. Panik yapmak yerine önceden öğrenilen güvenli hareketleri uygulamak hayati öndem taşıyacaktır.

Bina İçindeysek

Deprem anında en önemli kural sakin kalmak ve güvenli bir noktada korunmaktır.

Çök – Kapan – Tutun Hareketi

Deprem sırasında uygulanması gereken temel yöntemler

Çök: Diz çökerek yere yaklaşılır
Kapan: Baş ve enseyi koruyacak şekilde kapan
Tutun Sabit bir eşyanın yanında tutunarak sarsıntının geçmesini beklenir

Uzak Durulması Gereken Yerler

Pencereler
Balkonlar
Asansörler
Ağır dolap ve rafların önü
Merdivenler

Deprem sırasında koşmak veya dışarı çıkmaya çalışmak düşme ve yaralanma riskini artırabilir.,Uygun Zamanda uygun Şekilde Tahliye edilmelidir.

Dışarıdaysak

Binalardan uzak açık alanlara geçilmelidir.
Elektrik direkleri, ağaçlar ve köprülerden uzak durulmalıdır.
Deniz kıyısındaysanız tsunami riskine karşı yüksek bölgelere yönelin

Araç İçindeyseniz

Aracı güvenli bir yerde durdurun.
Köprü, tünel ve üst geçitlerden uzak durun.
Sarsıntı bitene kadar araç içinde kalın.

Deprem Sonrasında

Gaz ve elektrik kontrollerini yapın.
Hasarlı binalara hemen girmeyin.
Resmi açıklamaları takip edin.
Telefonları gereksiz meşgul etmeyin.
Artçı sarsıntılara karşı dikkatli olun.

Çocuklar İçin Deprem Eğitimi

Çocuklara

Çök-kapan-tutun hareketi,
Acil çıkış yolları,
Toplanma alanları

önceden öğretilmelidir.

Depremde 6 Saniye Kuralı Nedir?

Deprem Nedir ? Depremde Yapılması Gerekenler , Nasıl Hayatta Kalınır ? Deprem konusunda halk arasında sıkça duyulan “6 saniye kuralı”, büyük depremlerde ilk sarsıntılar hissedildiği anda kişinin kendisini koruyacak güvenli bir pozisyona geçmesi için çok kısa bir zaman olduğunu anlatmak amacıyla kullanılan bir ifadedir. Kesin ve bilimsel bir süre olmaktan çok, hızlı hareket etmenin önemini vurgular.

Neden İlk Saniyeler Önemlidir?

Deprem başladığında

Eşyalar devrilebilir,
Camlar kırılabilir,
Tavandan parçalar düşebilir,
İnsanlar panikle yanlış hareket edebilir.

Bu nedenle ilk birkaç saniye içinde güvenli pozisyon almak hayati önem taşır.

Deprem Nedir ? Depremde Yapılması Gerekenler , Nasıl Hayatta Kalınır ?

DEPREM SONRASINDA YAPILMASI GEREKENLER

Deprem sonrası doğru ve sakin hareket etmek hem kendi güvenliğiniz hem de çevrenizdeki insanların güvenliği açısından çok önemlidir. Büyük depremlerden sonra artçı sarsıntılar yaşanabileceği için dikkatli olunmalıdır.

İlk Olarak Sakin Kalın

Panik yapmak yanlış kararlar verilmesine neden olabilir. Öncelikle kendinizin ve yakınınızdaki insanların durumunu kontrol edin.

Güvenli Şekilde Yapıyı Terk Edin

Eğer bina hasar aldıysa

Asansör kullanmadan merdivenlerden çıkın,
Elektrik kablolarına dikkat edin,
Kontrollü şekilde açık alana geçin.

Toplanma Alanına Gidin

AFAD tarafından belirlenen güvenli toplanma alanlarına gidilmelidir. Binalardan, duvarlardan ve direklerden uzak durulmalıdır.

Yaralı Kontrolü ve İlk Yardım

Çevrenizde yaralı varsa temel ilk yardım uygulayın.
Ağır yaralıları bilinçsiz şekilde hareket ettirmeyin.
Acil yardım ekiplerine bilgi verin.

Gaz, Elektrik ve Su Kontrolü

Mümkünse

Gaz vanasını kapatın,
Elektrik şalterini indirin,
Su tesisatını kontrol edin.

Gaz kokusu varsa ateş yakılmamalı ve elektrik düğmelerine dokunulmamalıdır.

Olası enkaz altında kalınırsa yapılması gerekenler

Deprem sonrası enkaz altında kalmak çok zor ve stresli bir durumdur. Ancak doğru davranışlar hayatta kalma şansını artırabilir. Bu nedenle panik yerine kontrollü hareket etmek büyük önem taşır.

Öncelikle Sakin Kalmaya Çalışın

Panik yapmak

Daha hızlı yorulmaya,
Nefesin hızlanmasına,
Enerji ve oksijen kaybına neden olabilir. Mümkün olduğunca sakin kalmaya çalışın.

Hareketlerinizi Kontrollü Yapın

Eğer bulunduğunuz yerde sıkışma riski varsa

Gereksiz hareket etmeyin,
Toz kaldıracak davranışlardan kaçının,
Bulunduğunuz alanı korumaya çalışın.

Tozdan Korunun

Enkaz altında yoğun toz olabilir. Bu nedenle

Ağzınızı ve burnunuzu kıyafet parçasıyla kapatın,
Yavaş nefes almaya çalışın.